سلام

بزرگی گفته است:

"نگردد جمع با عادت عبادت                  عبادت می کنی بگذر زعادت"

حالا من می گویم:

"نگردد جمع با عادت قضاوت               قضاوت می کنی بگذر زعادت"

توضیح: هر موضوع که برای  قاضی مطرح می شود با موضوعات سایر پرونده ها متفاوت است و در پس هر پرونده دنیایی از مسایل و اسرار وجود دارد که قاضی را برآن می دارد تا در جهت کشف آن مسایل و اسرار راهگشا کوشا باشد. هیچ پرونده ای نیست که شبیه دیگری باشد و هرکدام برخورد خاصی را اقتضا می کند. از آنجاست که می گویم: قضاوت می کنی بگذر زعادت. قاضی که به قضاوت عادت کند و دچار روزمرگی شود موفق نیست...چون عابدی که به عبادت عادت کند.

یکی دیگر از نوادر حقوق ایران از دنیا رفت:دکتر حسن حبیبی

ما ماندیم و عصری که یقینا دیگر امثال این دانشمندان را در آن نخواهیم دید.

اصول آیین دادرسی مدنی- قسمت چهارم-مجله حقوق امروز-دکتر جعفری لنگرودی

تعارض در اطراف اسناد مالکیت-مجله حقوق امروز-دکتر جعفری لنگرودی

تعارض احکام- مشکل اجراء احکام با وجود تعارض(1)-حقوق امروز-دکتر جعفری لنگرودی

تعارض احکام- مشکل اجراء احکام با وجود تعارض(2)-حقوق امروز-دکتر جعفری لنگرودی

حقوق بازنشستگی و ترکه(آیا حقوق بازنشستگی مشمول عنوان ترکه است؟)-مجله حقوق امروز-دکترجعفری لنگرودی

هفدهم تیرماه نود و یک حقوق جزای ایران یکی از افتخارات  خود را از دست داد.

                             استاد دکتر حسن دادبان

استاد شریف دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران رخ در نقاب خاک کشید. خبر، کوتاه و اسفبار است، کوتاه چون زندگی و پر از افسوس چون رفتن یکایک کسانی که صندلی‌هایشان خالی خواهد ماند. استاد صفتی است که در رسم زمانه به راحتی خرج می‌شود هر که را چند سطر خوانده یا نوشته باشد در این مجلس و آن مجلس به لقب استادی مفتخر می‌کنند اما راست آن است که حقیقت استادی کیمیاست و این وصف نه‌چنان است که هرکس را بشاید. استادی فقط به دانستن چیزها یا آموختن چیزها نیست نه هرکه آینه سازد سکندری داند، جان و جنم باید که بی‌هیچ ملاحظه در گرو آموختن و آموزاندن باشد. با قناعت‌پیشگی خو گرفته باشد و روز و روزگار در رهن تربیت شاگردان وانهاده شود آزادگی و استقلال کار خود را بیش از دیگران محترم بدارد. استاد ما دکترحسن دادبان قریب 40سال بر کرسی دروس حقوق جزا چنان از حقوق و عدالت سخن می‌گفت که گویی از ایمان می‌گوید. با همه دشواری‌های درسی‌اش که او را در میان دانشجویان به استادی سخت‌گیر شهره کرده بود وقتی از خاطرات دوران کاری خود در دادگستری می‌گفت گویی با انسانی دیگر روبه‌روییم.

دکتر سید حسینقلی حسینی نژاد

با عرض تسلیت به مناسبت وفات آقای دکتر حسینی نژاد  و به پاس خدمات ایشان به علم حقوق ایران زندگی نامه آن استاد را که به کوشش آیدین اَشترانی تنظیم شده،  به نقل از سایت مجمع علمی فرهنگی مجد، می آوریم:

دکتر سید حسینقلی حسینی نژاد؛ حقوقدان، فیلسوف،جامعه شناس، اسلام شناش، زبان دان و زبان شناس، از نوادگان ادیب و بزرگ مرد ایران ِ دوره قاجار ابوالقاسم قائم مقام فراهانی صدر اعظم در بار محمد شاه، در ۱۳۰۲ در اراک (سلطان آباد) در خانواده ای اهل علم و ازسادات حسینی، سیده طوبی خانم(مادر ) و سیدمهدیقلی( پدر ) دیده به جهان گشود. پدر بدلیل آنکه به امام حسین (ع) عشق سرشاری داشت مو قع دریافت سجل نام خانوادگی حسینی نژاد را برگزید؛ در حالی که برادران مهدیقلی قائم مقام فراهانی ماندند . ایشان در کودکی بنا به رسم زمان در مکتب به فراگیری قرآن مشغول شدند و نزد دایی شاهنامه سر مشق می نوشت و در این دوران به خط نستعلیق نیز تسلط پیدا نمود؛ دایی دوست داشت حسینقلی به مصر سفر کند و ادب عرب بیاموزد اما اجل مهلتش نداد و پیشتر به دیدار حق شتافت؛ حسینقلی در دوره متوسطه که همزمان از فقه واصول نیز بهره می برد به سفارش پدر از یک سو و علاقه شخصی از طرفی نزد یک مهندس آلمانی زبان آلمانی را فراگرفت ،

برنامه وزین هزار و یک  شب امشب(3/5/91) میزبان دانشمند بزرگ آقای دکتر مهدی

 محقق بود. این برنامه  در بزرگداشت مرحوم دکتر سید جعفر شهیدی بود. دکتر مهدی

محقق، رئیس انجمن مفاخر علمی و فرهنگی کشور، به عنوان یکی از قدیمی ترین  و

نزدیکترین دوستان  دکتر شهیدی به  بیان اوصاف و ویژگی های شخصیتی و علمی  آن

 استاد بزرگ پرداختند. ایشان در جایی در بیان سابقه دوستی خود با دکتر شهیدی بیان

داشتند که  من و  مرحوم شهید بهشتی و دکتر شهیدی از اولین افرادی بودیم که پس از

تحصیلات حوزوی و کسب علم در آنجا برای ادامه تحصیلات به دانشگاه  آمدیم. مدتی

بعد نیز آقای دکتر عبدالجواد فلاطوری و نیز آقای دکترمحمد جعفر جعفری لنگرودی از

حوزه  علمیه مشهد به دانشگاه پیوستند. برخی تصور می کردند ما علم و تحصیل را رها

کرده ایم و برای اشتغال در ادارات و مناصب به تهران  آمده ایم درحالیکه اینگونه نبود و

ما همگی برای ادامه تحصیل و کسب علم و عرضه کردن دانشی که در حوزه های علمیه

کسب کرده بودیم، به تهران آمده بودیم و آینده نیز همین را ثابت کرد.

آشنایی با کتاب «مکتب های حقوقی در حقوق اسلام»

مکتب های حقوقی در حقوق اسلام کتابی در 379 صفحه است. استاد جعفری لنگرودی تألیف این اثر را در دوم دی ماه 1352 به پایان برده است. این کتاب از سه بخش به شرح ذیل تشکیل شده است که در هر بخش مباحث مختلف و مفصلی آمده است که برای هر محققی مفید است:

بخش اول: حق و اقسام آن

بخش دوم: اقسام قانون

بخش سوم: مکاتب حقوقی

برای آشنایی با کتاب مکتب های حقوقی در حقوق اسلام  و هدف نویسنده از نگارش آن، دیباچه این کتاب را نقل می کنیم:

دیباچه

سالیان دراز بود که در اصالت مطالعات اروپائیان و اظهارنظرهای آنان درباره حقوق اسلام تردید می کردم و برای این تردید دلائل زیر را داشتم:

1- طرز تدوین کتب حقوق اسلامی و اسلوب طرح مسائل حقوقی  به گونه ای است که حتی تحصیلات فوق متوسط در علوم اسلامی برای درک آن مسائل کافی نیست. درهم بودن مسائل ایدئولوژیک با مسائل راجع به زندگی قضائی انسان خاکی و نیز رنگهای تاریخی و عقیده ای گوناگون، شکل خاصی به این سیستم حقوقی بخشیده است.

2- درباره مبانی حقوقی و مکتب های مختلف فقهی، تحقیقی تا این ساعت نشده است. بدیهی است که اگر این مبانی را انسان نداند دید درست از حقوق اسلام در دست نخواهد داشت.

3-اروپائیانی که درباره حقوق اسلام کتابهای مختصر و ناقص نوشته اند هرگز بطور رسمی دانشجوی علم فقه نبوده اند و در مدارس اسلامی درس نخوانده اند صرفاً در برخوردهای با دانشجویان مسلمان جهان و حشر و نشر با مسلمین مخصوصاً مسلمانان شمال آفریقا اطلاعات بسیار ناقص  و بی ارزشی بدست آورده اند که بعنوان نمونه نوشتجات آقای Rene DAVID را در کتاب Les grands systemes de droit contemporains  به خوانندگان این کتاب معرفی می کنم. او در صفحه 472 کتاب خود می نویسد:

Pour le juriste musalman il ne peut s' agir que d'interpèrtation, non de crèation du droit.

یعنی حقوقدان مسلمان شرح قانون می کند نه تأسیس حق.

برای اثبات بطلان این نظر بی مطالعه و سطحی عین عبارت عبدالوهاب شعرانی شافعی فقیه قرن دهم هجری را از صفحه 75 جلد اول کتاب«المیزان» او می آوریم:

(قال المحققون ان للعلماء وضع الاحکام حیث شاؤا بالاجتهاد بحکم الارث لرسول الله-ص- فکما ان للشارع ان یبیح ما شاء لقوم و یحرمه علی قوم آخرین فکذلک للعلماء ان یفعلوا مثل ذلک...)

یعنی محققان گفته اند: علماء اسلام که ورثه انبیاء هستند حق دارند از طریق اجتهاد، وضع قانون کنند و مانند پیامبران حق دارند حلال و حرام را وضع نمایند!

در صفحه 184 به بعد این کتاب نظرات مکتب طرفدار تشریع(یا قانونگذاری) را مفصلاً آورده ایم.

بهرحال اکنون که پس از سی سال تحقیق و تتبع این کتاب بی سابقه در مکتب های حقوقی حقوق اسلام عرضه می شود، اصالت تردید من در مطالعات بی ارزش اروپائیان در کسوت حقوق تطبیقی و کسوتهای دیگر آشکار می شود. در زمان ما بسیارکسان هستند که مدعی آگاهی ها در علوم و هنرها می شوند و از بی اطلاعی دیگران بهره می گیرند و نمونه گفته فیلسوف ایرانی خیام واقع می شوند:

نابرده به صبح در طلب شامی چند                 ننهاده برون زخویشتن گامی چند

درکسوت خاص آمده عامی چند                    بد نام کنندة نکونامی چند

در هر حال کتاب حاضر فرصتی به دوست داران حقوق تطبیقی می دهد که در سیستم حقوق اسلامی با بصیرت بررسی کرده و اطلاعات خود را کامل کنند.

بعد پنجم مطالعات حقوق اسلامی

مطالعات حقوق اسلامی تاکنون چهاربعدی بود به این شرح:

اول- مطالعه از راه علم اصول

دوم- مطالعه از راه قواعد فقه

سوم- مطالعه از راه فقه

چهارم- مطالعه تاریخ فقهاء(یا طبقات الفقهاء مانند طبقات الشافعیه تاج الدین عبدالوهاب سبکی)

کتاب حاضر که به خوانندگان تقدیم می شود در واقع بعد پنجم مطالعات حقوق اسلامی را درجهان عرضه می کند که تاکنون سابقه نداشته است. مطالعه حقوق اسلامی از راه مکتب های حقوقی یعنی از راه شناسائی فکرهای اصلی و تحولات آنها و فکرهای مخالف با آن فکرها که هم مطالعه مکتب هاست و هم زمینه مطالعه تاریخی حقوق. اهمیت بعد پنجم بیشتر از سایر ابعاد چهارگانه است زیرا بگونه ای زنده وبرجسته سطوح و جوانب مختلف حقوق اسلامی را به آیندگان نشان خواهد داد و خواننده کتاب را از قید اسارت اندیشة پیشینیان آزاد می کند و بر قلل اندیشه های آنان مسلط و مستولی می گرداند. تصور می شود که: دوران مطالعات ما در حقوق اسلامی از دید نویسندگان اروپائی سپری شده است همچنان که دوران ماندن در قید اسارت اندیشه های گذشتگان نیز گذشته است و این آغاز درخششی تازه است.                                                                                 

                                                                                                                    جعفری لنگرودی

منبع: مکتب های حقوقی در حقوق اسلام، چاپ سوم، گنج دانش،1382

++ وقتی حکمی به حق صادر شد و ستمدیده ای از زیر بار گران ستم برخاست، حاکم خود را فرشته ای می بیند که در پیکر آدمیست و جانش به طرف آسمانها میل می کند.

++ مسائل اجرای احکام مدنی از پیچیده ترین و دشوارترین مسائل حقوقی است تا جائیکه امروزه برای اجرای احکام مدنی از قضات سالخورده و با تجربه که دانش وسیعی دارند استفاده می شود زیرا اوست که می تواند حکم را به ثمر برساند.

++ ارزش انسان به آزادی اندیشه است، سلب آزادی اندیشه در واقع لطمه زدن به ارزش انسانهاست.

++ کلی گویی خالی از تحلیل های علمی ، بزرگترین خطاها در همه علوم و فنون است.

++ آدمی وقتی درخشنده تر از ستاره می شود که مانند ستارگان محکوم نباشد که در مدار خاصی زندانی باشد و میلیونها سال بر همان مدار شنا کند.

اگر کارمندی باتحویل مدارک و فیش حقوقی در پرونده کیفری کفیل متهم شود، با احراز سایر شرایط خانه ی مازاد بر نیازش قابل توقیف هست یا خیر؟

لطفاً نظرات خود را در مورد این سوال بفرستید.

ارز شهای انسانی

« فکر می کنم کثریت درجهان با انسانهایی است که ارزش آنان، لگدمال مطامع و آزها و حرص های اقلیت شده است. فکر می کنم که انسانها باید ارزش خود را به هر قیمت که شده به چنگ آورند؛ و زنجیرهایی را که در رابطه با این موضوع به دست و بالشان نهاده شده بگسلند.

تغییرضروری زاویه دید در نفقه زوجه

( از دکتر محمد جعفر جعفری لنگرودی)

...در مورد نفقه زوجه عقیده  دارم که چهار مشکل اصلی راجع به نفقه زوجه از زوایای دیدهایی برخاسته است که جملگی به بیراهه رفتن است. آن زوایای دید را بطور خلاصه برای شما فهرست می کنم:

یک- به عقد نکاح از زاویه دید معاوضه نگریستن یعنی مبادله منافع بضع با صداق یا با نفقه  که درمورد اخیر حنفیه و شافعیه به پیکاری سخت دست یازیده اند...

استاد جعفری لنگرودی و دکتر محمدرضا قنبری

 (سال 1361 در کتابخانه شخصی استاد در منزلش)

استاد در سن 50 سالگی

استاد در سال 1361

در منزلش

***منبع کلیه تصاویر، کتاب برتارک علم نوشته محمدرضا قنبری است. 

    برای استفاده از تصاویر ذکر منبع الزامی است. 

اثر جدید دکترجعفری لنگرودی با نام « فیلولوژی » منتشر شد. زبان‌شناسی تاریخی یا فیلولوژی دانش مطالعهنوشته در منابع تاریخی، با توجه به ترکیب جنبه‌های ادبی، تاریخی و زبان شناختی آن است. این کتاب در یک جلد در سال 1390 توسط انتشارات گنج دانش به چاپ رسیده و به قیمت 45000 ریال به بازار کتاب عرضه شده است.

دکترمحمدرضا قنبری از شاگردان دیرین استاد جعفری لنگرودی است وی کتاب "برتارک علم" را درمورد استاد خویش تألیف کرده است. هنوز رابطه صمیمی میان این دو استاد و شاگرد باقی است و قنبری همواره از استاد خویش به نیکی یاد می کند. گفت و گوی ماهنامه وکالت با  دکتر قنبری در خصوص زندگی، تحصیلات، اساتید و خاطرات وی به صورتpdf در ذیل می آید:

ماهنامه وکالت تیر ماه 1384، شماره 25 و26 

فهرست اشکال های عقدبودن وصیت

از آفات عدیده عارض بر این علم یکی آن است که می توان نام عقدگرایی به آن داد که ذیل عنوان "عقدگرایی-عقدزدایی" در اطراف آن بحث کرده ام و ابعاد مختلف این آفت صعب العلاج را بازگو نموده ام. این آفت گریبان وصیت تملیکی را بسختی گرفته است. از علل پیدایی این آفت هنگام مرور برمذاهب سته،  به شرح سخن خواهم گفت. اکنون اختصاصاً برای شناسایی این آفت فهرستی تهیه دیده ام از اشکال هایی که سر راه عقد بودن وصیت تملیکی وجود دارد تا دانسته شود که با چه مصائب دراین مبحث روبرو هستیم. آفت که شناخته شود علاج مشکل نیست.

دیدگاههای دکتر جعفری لنگرودی:

آنچه در ذیل می آید برخی دیدگاههای فکری، اجتماعی، فلسفی، ادبی و تاریخی دکتر جعفری لنگرودی در تألیفات مختلف  است که به گزینش جناب آقای قنبری در کتاب برتارک علم (ص 151 تا 183)، آمده است. همه عنوان ها هم به انتخاب ایشان است. اولین قسمت از این دیدگاه را ببینید:

اهتمام شیعه

«می گویند شیعه مولود منازعه بر خلافت است! مردم ساده لوح هم این سخن را باور می کنند و حال آنکه دوران این منازعه بسیار کوتاه بود و با صلح امام حسن(ع) و معاویه فیصله یافت و شیعه به عکس خوارج، قیام مسلحانه نداشت مگر با ظهور سربداران و صفویه، این فاصله حدود ده قرن است 

مجموعه شش جلدی حقوق مدنی دکتر سید حسن امامی ، نام ایشان را در ذهن هر دانشجو و دانش آموخته حقوق در کشور ماندگار ساخته است ، کمتر دانش آموختة حقوق است که مجموعه نفیس استاد را در کتابخانه اش جا نداده باشد.انشاء روان بهمراه بهره گیری از مثالهای محسوس و پیوند دادن مباحث حقوق موضوعه با فقه اسلامی و سوابق فقهی مفاد قانون مدنی نه تنها موجب جامعیت مفادی این مجموعه شده بلکه تفهیم محتوای کتاب و مقصود نویسنده را آسان نموده و به همین دلیل رجوع به آنرا به عنوان منبعی مناسب برای تحقیق ، پژوهش و درک بنیادهای حقوق مدنی ایران عمومیت بخشیده است. کلیاتی از خاندان ، سوابق و فعالیتهای آن مرحوم در عرصه آموزش حقوق به علاقمندان و جامعه حقوقی کشور تقدیم می گردد:

امروز با یکی از اساتید بزرگ حوزه علمیه خراسان  آشنا می شویم.

بسیاری از بزرگان علمی امروز در سرزمین ما سالها نزد حضرت آیت الله شیخ هاشم مدرس قزوینی به تحصیل پرداخته اند. یکی از این بزرگان استاد بزرگ حقوق و فقه اسلام دکترجعفری لنگرودی است تا جایی که استاد جعفری به کسب درجه اجتهاد از محضر آن عالم جلیل القدر نایل شدند...

دکترجعفری بارها در آثار خویش از آیت الله میرزاهاشم مدرس قزوینی یاد کرده اند. می توان مرحوم میرزاهاشم را از تأثیرگذارترین افراد بر زندگی دکترجعفری دانست...

اینک زندگی نامه استاد بزرگوار میرزا هاشم قزوینی بصورت(pdf):

زندگی نامه شیخ هاشم مدرس قزوینی

همانطور که وعده داده بودم، قسمتی دیگر از مقالات ارزشمند استاد دکترجعفری لنگرودی را برای شما علاقه مندان، تهیه کردم و برای دانلود در این پایگاه حقوقی منتشر کردم. سه مورد  از مقالات زیر درباره اصول مهم آئین دادرسی در دادگاههاست. ادامه این بحث را در آینده پس از تهیه برای دانلود روی وبلاگ می گذارم. سعی کردم، با ذکر منابع دقیق مقالات، امانتداری کرده باشم. منتظر نظرات راهگشای شما دوستان هستم. باتشکر.

اصول آئین دادرسی مدنی(در ابلاغ)، قسمت اول، دکترجعفری لنگرودی،مجله حقوق امروز،شماره7،آذر1342

اصول آئین دادرسی مدنی(در ابلاغ)، قسمت دوم، دکترجعفری لنگرودی،مجله حقوق امروز،شماره8،دی1342

اصول آئین دادرسی مدنی(در ابلاغ) قسمت سوم، دکترجعفری لنگرودی،مجله حقوق امروز،شماره9و10،بهمن و اسفند1342

توقیف سرقفلی، دکترجعفری لنگرودی، مجله حقوق امروز،شماره 2، فروردین 1342

به نام خداوند جان و خرد  

                                   کزین برتر اندیشه برنگذرد

با سلام

هدف این وبلاگ بررسی مسائل حقوقی است. اما  با بقیه وبلاگ ها یا سایت های حقوقی تفاوت هایی دارد. این وبلاگ افتخار دارد با محوریت شخصیت برجسته و ارزشمند حقوق ایران، استاد گران قدر دکتر محمدجعفرجعفری لنگرودی، به مسائل حقوقی بپردازد.

در وصف استاد نباید در پی واژه ها بود. خدمات عظیم وی به علم حقوق چه در عرصه ی نظری و چه در میدان عمل خود آینه ی تمام نمای شخصیت علمی اوست. بزرگ مردی که تحصیل در نزد بزرگان و کسب درجه اجتهاد در حوزه ی علمیه خراسان سیرآبش ننمود؛ بلکه گویا اجتهاد را ابتدای راه دانست و پس از ورود به دانشگاه تهران مدرک کارشناسی تا دکترای حقوق را تا سال ١٣٣٩ ادامه داد. از میدان عمل گفته شد؛ باید گفت سالها قضاوت در دادگستری و تدریس و مدتی ریاست بر دانشکده حقوق دانشگاه تهران و از همه مهم تر شرکت در نگارش پیش نویس قانون اساسی ایران اسلامی خدماتی است بزرگ که نمونه ی آن را کمترمشاهده نموده ایم. از آثار حقوقی، ادبی، فلسفی و منطقی و تاریخی وی نباید گذشت. جامعیت وی در علوم انسانی بسیار شگفت انگیز است و جای بس سؤال. استاد هم چنان که در علم حقوق آثار عظیمی برجای نهاده، در زمینه ادبیات و  شعر نیز با همان قدرت و تلاش قلم زده و آثاری گران قدر تألیف نموده است. و حقوق را با ادبیات و شعر چگونه می توان جمع کرد؟ خدا داند.

متأسفانه بیشتر اهالی علم در کشور ما استاد دکتر جعفری لنگرودی را فقط با بعضی از کتب حقوقی وی می شناسند. اما این قدر نشناسی است که از میان حدود  ١٠٠جلد کتاب و دهها مقاله حقوقی به آن آثار اکتفا کنیم.

کتاب دایرة المعارف عمومی حقوق (الفارق) در پنج جلد تألیف استاد در سال ١٣٨٧ و در بیست و ششمین دوره جایزه کتاب سال به عنوان کتاب برتر سال در رشته حقوق شناخته شد. این اقدام را می توان اولین گام در راه تجلیل از دانشمندانی این چنین و شناساندن چهره ی علمی آنان به جامعه شمرد.او بر تارک علم و عمل گام نهاده و خداوند نمونه ای از انسان کامل را پیش رویمان نهاده است.

در همین ابتدا باید فرصت پیش آمده را مغتنم شمرد و از دکتر محمدرضا قنبری تشکر و قدردانی کرد. وی سالها با استاد همنشین بوده و نزد وی تلمّذ نموده است. کتاب "بر تارک علم" اثری است گرانقدر از او در تجلیل از استاد خویش و قدمی است ستودنی در راه شناساندن آن چهره ی بزرگ به جویندگان دانش.

 استاد دکترمحمدجعفر جعفری لنگرودی هم اکنون درایستبورن انگلستان اقامت دارند. با وجود گذشت بیش از ٨٧ سال از عمر گران بها، به تحقیقات و تألیفات خود ادامه می دهند. از خداوند طول عمر را برای چنین عالمانی خواستاریم.

تقدیم به استاد، دانشمندان و جویندگان علم در سرزمین علم.

    مدیر وبلاگ